|
Autor: Elżbieta Baran
|
 Światowa produkcja acetonu w 2005 r. została oszacowana na poziomie przekraczającym 5 mln t. Największe zapotrzebowanie na ten półprodukt występuje w regionie Azji i Pacyfiku, gdzie do końca bieżącej dekady wystąpi pokaźny przyrost potencjału wytwórczego.
Aceton, występujący także pod nazwą dimetyloketon (DMK) lub propanon, w normalnych warunkach jest bezbarwną, łatwopalna cieczą o charakterystycznym zapachu. Miesza się w dowolnym stosunku z wodą, etanolem i eterem i jest dobrym rozpuszczalnikiem dla olejów i tłuszczów oraz niektórych pochodnych celulozy (np. nitroceluloza i acetyloceluloza). Technologia produkcji
Najczęściej stosowaną obecnie technologią produkcji acetonu na skalę techniczną jest tzw. metoda kumenowa, wykorzystująca benzen, propylen oraz tlen z powietrza jako podstawowe surowce. Proces przemysłowej syntezy przebiega w trzech etapach, z których pierwszy polega na alkilowaniu benzenu w fazie gazowej propylenem z utworzeniem kumenu (izopropylobenzenu) w obecności kwasu Lewis’a, pełniącego rolę katalizatora (kwas fosforowy, chlorek glinu). Reakcja przebiega w podwyższonej temperaturze (ok. 250oC) i pod ciśnieniem 30 at. Większość producentów stosuje kwas fosforowy. Niektóre technologie, np. opracowany przez UOP proces Q-Max™ wykorzystuje zeolitowy katalizator, charakteryzujący się wysoką stabilnością i zdolnością do regeneracji.
Powstający w wyniku alkilowania kumen jest następnie utleniany w fazie ciekłej do wodoronadtlenku kumenu w obecności niewielkich ilości substancji stymulującej utworzenie wolnych rodników dimetylobenzylowych, które reagują z cząsteczkowym tlenem. Produktem ubocznym tego etapu reakcji jest dimetylofenylokarbinol (DMPC). Hydroliza wodoronadlenku kumenu w kwaśnym środowisku (H2SO4) prowadzi do powstania równomolowej mieszaniny fenolu i acetonu, rozdzielanej na poszczególne składniki poprzez destylację. Na każdą tonę otrzymanego fenolu powstaje ok. 0,62 t acetonu. Pełna wersja artykułu w numerze |
