|
Światowe zapotrzebowanie na środki klejące i uszczelniające jest oceniane na ok. 15,7 mln t. Rynek tych produktów, szacowany obecnie na ponad 30 mld USD, będzie wzrastać o ok. 3,5% rocznie do 2010 r. Największy popyt na wysokowartościowe kleje występuje w Ameryce Północnej. Europa Zachodnia jest ukierunkowana głównie na specjalistyczne uszczelniacze.
Branża klejów i mas uszczelniających obejmuje dwie grupy podobnych pod względem składu chemicznego produktów, pełniących jednak różne funkcje użytkowe. Zadaniem klejów jest łączenie ze sobą powierzchni różnorodnych materiałów, podczas gdy uszczelniacze, stanowiąc nieprzepuszczalną dla gazów i cieczy barierę, służą do wypełniania pęknięć, otworów oraz szczelin dylatacyjnych. W przeciwieństwie do większości klejów, uszczelniacze wykazują mniejszą wytrzymałość i są zazwyczaj bardziej elastyczne.
Podstawowym składnikiem zarówno uszczelniaczy, jak i klejów są polimery bazowe (naturalne lub syntetyczne), zmieszane ze stabilizatorami, substancjami wypełniającymi, plastyfikatorami, pigmentami oraz innymi dodatkami, które dostosowują właściwości końcowego produktu do konkretnego zastosowania. Nowoczesne technologie, prowadzące do otrzymania specjalistycznych tworzyw sztucznych, otwierają przed producentami szerokie możliwości właściwego doboru poszczególnych składników, pozwalając na wytworzenie wysokowartościowych spoiw o odpowiedniej ciągliwości, elastyczności i czasie twardnienia.
Największe zapotrzebowanie na kleje i masy uszczelniające występuje w przemyśle budowlanym, opakowaniowym, samochodowym, lotniczym i meblarskim. Znaczny udział w konsumpcji materiałów wiążących mają także indywidualni konsumenci.
Zmiany w asortymencie oferowanych produktów
Wysokowartościowe kleje syntetyczne obejmują specjalistyczne produkty, oparte m.in. na poliuretanach i żywicach epoksydowych oraz materiały utwardzane wiązką elektronową (EB) albo pod wpływem światła ultrafioletowego (UV) lub widzialnego (VL). Metody radiacyjne pozwalają na natychmiastową polimeryzację niskocząsteczkowych komponentów, bez konieczności stosowania podwyższonej temperatury lub rozpuszczalnika.
Produkty silikonowe zdominowały w ostatnich latach rynek specjalistycznych uszczelniaczy. Wyroby silikonowe wyróżniają się m.in. elastycznością i trwałością, przy dużej odporności na agresywne chemikalia. Dodatkową ich zaletą jest wytrzymałość na działanie wysokich temperatur (do ok. 320oC). W nowoczesnych termotopliwych uszczelniaczach silikonowych wykorzystuje się ich niską pojemność cieplną, dzięki której szybko oziębiające się produkty zwiększają swoją lepkość z jednoczesnym utworzeniem trwałego wiązania. W Europie Zachodniej i na kontynencie północnoamerykańskim wzrasta także wykorzystanie mas uszczelniających, opartych na polieterach modyfikowanych grupami sililowymi. Stanowią one blisko 7% światowego rynku wysokowartościowych mas uszczelniających.
Szeroki asortyment syntetycznych klejów i uszczelniaczy jest nieustannie poddawany presji ze strony coraz bardziej rygorystycznej legislacji, mającej na celu ograniczenie uciążliwych dla środowiska organicznych rozpuszczalników. Jest to szczególnie odczuwalne w Ameryce Północnej, na kontynencie europejskim i w Japonii, gdzie maleje udział w rynku tego typu środków wiążących przy szybko rosnącym wykorzystaniu przyjaznych dla środowiska technologii. Stąd też wzrasta w tych regionach konsumpcja klejów i uszczelniaczy opartych na wodzie oraz tendencja do stosowania termoutwardzalnych poliuretanów i termotopliwych środków.
W świetle unijnej dyrektywy, nakładającej od ub.r. obowiązek 85% odzysku materiałów ze złomowanych samochodów, stosowane w branży transportowej środki wiążące muszą wykazywać zdolność do "odwracalnego klejenia". Brytyjska firma De-bonding opracowała już własną technologię rozklejania przednich szyb samochodowych z użyciem specjalnych dodatków do kleju. Wypełnione lotnymi związkami mikroskopijnej wielkości kulki znacznie zwiększają swoją objętość pod wpływem podwyższonej temperatury, powodując całkowite zniszczenie spoiny. pełna wersja artykułu w numerze 1/2007. |
