Oferta na zakup pisma
„Rynek Chemiczny”

Koenzym Q₁₀ jest powszechnie występującą substancją, zaliczaną czasami do witamin. Wpływa na wytwarzanie i odpowiednie wykorzystanie energii oraz wykazuje działanie antyoksydacyjne, chroniąc komórki przed działaniem wolnych rodników. Koenzym Q₁₀ można znaleźć w wielu preparatach będących suplementami diety oraz w kosmetykach. 

Koenzym Q (ubichinon, CoQ) został odkryty w 1957 r. przez F. Crene’a i współpracowników, którzy zaobserwowali, że potraktowanie wyizolowanych mitochondriów rozpuszczalnikiem organicznym całkowicie znosi ich aktywność. Badania wskazywały na obecność substancji o silnie lipofilowym charakterze, słabo lub w ogóle nie związanej z białkami błony mitochondrialnej. Substancję tę określono jako benzochinon podstawiony kilkoma jednostkami izoprenowymi. W komórkach ssaków liczba jednostek izoprenowych wynosi z reguły 10, w komórkach bakteryjnych najczęściej 6 (rys. 1), stąd oznaczenie Q₁₀ oznacza obecność 10 jednostek izoprenowych w cząsteczce. Ubichinon jest częścią łańcucha oddechowego, czyli układu odpowiedzialnego za wiele reakcji biochemicznych, jakie zachodzą w wewnętrznej błonie mitochondriów (w tym człowieka) lub w błonie komórkowej bakterii. W skład łańcucha oddechowego wchodzi 5 dużych kompleksów białkowych, cytochrom c oraz luźno związany w błonie koenzym Q. Cząsteczka ta wychwytuje i przekazuje elektrony na dalsze części łańcucha oddechowego, ulegając przy tym redukcji lub utlenieniu.
     Koenzym Q jest obecny nie tylko w błonie mitochondriów, ale również w błonach takich elementów komórkowych, jak retikulum endoplazmatyczne, lizosomy oraz peroksysomy. Poza funkcją pełnioną w łańcuchu oddechowym, koenzym Q₁₀ w formie zredukowanej (CoQ₁₀H₂) jest jednym z głównych antyoksydantów w błonach komórkowych, nieustannie narażonych na działanie wolnych rodników. Chroni tłuszcze i białka membranowe przed procesami utleniania, przez co hamuje procesy starzenia się komórek. Działanie ochronne koenzymu jest szczególnie istotne dla mitochondriów, gdzie powstają duże ilości wolnych rodników. CoQ₁₀ bierze także czynny udział w procesach regeneracyjnych witaminy E (przeciwutleniacz) oraz zapobiega procesom utleniania frakcji LDL w osoczu, zmniejszając ryzyko powstawania zatorów w naczyniach krwionośnych.