|
Modyfikatory reologii, środki zagęszczające i żelujące |
|
|
|
Profil reologiczny produktów kosmetycznych jest jednym z najważniejszych parametrów zarówno z punktu widzenia użytkowego, jak i technologicznego. Bardzo często wiąże się z właściwościami sensorycznymi produktu. Niemniej istotnym elementem, szczególnie w przypadku emulsji, jest zależność między reologią a stabilnością kosmetyku.
 Najbardziej widocznym, obok zapachu i koloru parametrem charakteryzującym kosmetyczny preparat jest jego konsystencja, często kojarzona przez konsumentów z jakością wyrobu. Gęsty preparat postrzegany jest jako wyrób zawierający większą ilość aktywnych substancji, które według odbiorców zapewniają mu lepszą jakość oraz skuteczność działania. Efekt ten szczególnie odczuwany jest w przypadku szamponów i płynnych preparatów do mycia. Nie dziwi zatem fakt, iż nieodzownymi elementami kosmetycznych receptur stają się substancje wpływające na ich reologię. Środki modyfikujące lepkość i emulgatory stanowią istotne składniki kształtujące strukturę wielu preparatów kosmetycznych.
Najczęściej wykorzystywaną grupę surowców modyfikujących lepkość wyrobów kosmetycznych oraz zapewniających im określone walory użytkowe i stabilność stanowią hydrokoloidy. Najprostszy podział tych związków związany jest ze źródłem ich pozyskiwania. Uproszczony system klasyfikacji ważniejszych surowców tego segmentu przedstawiono w tab. 1.
Hydrokoloidy to prostołańcuchowe lub rozgałęzione wysokocząsteczkowe, polimeryczne związki o ciężarze cząsteczkowym dochodzącym do kilku milionów. Rozpuszczają się lub dyspergują w zimnej wodzie, dając lepkie roztwory. W wielu wypadkach parametrem charakteryzującym związki stosowane w kosmetycznych produktach jest właśnie ich rozpuszczalność. Od niej zależeć mogą inne właściwości użytkowe produktów, takie jak: zagęszczanie, żelowanie czy też zdolność stabilizowania różnorodnych układów. Dzięki dużym rozmiarom hydrokoloidów, ich specyficznej strukturze oraz zdolności tworzenia wiązań wodorowych w systemach wodnych, wpływają one na ograniczenie mobilności cząsteczek wody. Pęcznienie i tworzenie żelowych struktur w fazie wodnej powoduje jej zagęszczenie. W konsekwencji prowadzi to do zmniejszenia płynności, a zatem zwiększenia lepkości układu, do którego wprowadzono hydrokoloidy. Lepkość wodnych roztworów związków stanowi podstawowy miernik ich zagęszczających zdolności. Jest to wartość charakterystyczna dla danego surowca, a zależy również od takich czynników jak: stężenie składnika, pH roztworu, obecność elektrolitów, itp.
Hydrokoloidy znajdują cały szereg zastosowań w recepturach kosmetycznych. Ich właściwości funkcjonalne (główne i drugorzędowe) określane są poprzez charakterystyczne dla danego związku cechy fizyko-chemiczne, które umożliwiają im pełnienie określonych funkcji w preparacie. Do najważniejszych cech użytkowych hydrokoloidów zaliczamy: zdolność zagęszczania, żelowania i stabilizowania układu, w którym są stosowane. Do drugorzędowych cech należą: zdolność do tworzenia okluzji, inhibitowanie krystalizacji, zdolność zawieszania składników receptury. Hydrokoloidy mogą być wykorzystywane także jako lepiszcza, środki wiążące wodę i zabezpieczające preparat przed wysychaniem.
Pełna wersja artykułu w numerze |
